270 Saat Klozu: Sözleşmeye Yazınca Fazla Mesai Biter mi?

İş sözleşmelerine sıklıkla eklediğimiz bir madde var:

"Personelin aylık maktu ücretine yılda 270 saate kadar olan fazla çalışmalar dahildir."

Peki, bu madde sözleşmesinde yer alan bir çalışan yıl boyunca hiç fazla mesai yapmazsa ne olur? İşveren "Sana fazla mesaiyi de kapsayan bir paket ücret verdik, ancak bu yıl hiç mesaiye kalmadın" diyerek ücretten kesinti yapabilir mi veya saatlik ücretini buna göre revize edebilir mi?

Cevap çok net: Hayır.

Mevzuat ve Yargıtay kararları (örn. Yargıtay 9. HD., E. 2020/2115, K. 2021/6805) bu konuyu şu temel çerçevede değerlendirir:

• Temel Ücret Niteliği: Sözleşmede belirlenen tutar, işçinin haftalık 45 saatlik normal çalışmasının maktu karşılığıdır. 270 saat şartı bir "avans" değil, işverene 270 saate kadar ek ücret ödemeden mesai yaptırma hakkı veren bir tavandır.
• Ücret İndirimi Yasağı: İş Kanunu m. 62 uyarınca, kanuni veya operasyonel nedenlerle çalışma süresi fiilen azalsa dahi temel ücretten hiçbir gerekçeyle kesinti yapılamaz.
• 270 Saatin Aşılması: Çalışan yıl içinde 270 saatin üzerinde mesai yaptığı anda (örneğin 285 saat), aşan 15 saatin ücreti bordroya %50 zamlı saat ücreti üzerinden ayrıca tahakkuk ettirilmelidir.

Özetle; 270 saat klozunu bir "koşullu prim" ya da "değişken ücret" gibi kurgulamak ciddi işçilik alacağı riskleri ve idari yaptırımlar doğurur.

Kararlaştırılan ücret, personelin taban güvencesidir.